Upravo je iz štampe je izašao 55 jubilarni. broj Komune na osam strana više od uobičajenog sa bogatim
programskim sadržajem sa temama sa nacionalnog nivoakoji će se od sjutra naći na trafikama i ostalim mjestima
gdje se prodaje štampa širom Crne Gore.
Najnoviji broj Komune počinje Uvodnikom pod naslovom „Prvih petnaest…“mr Željka Rutovića posvećenog 15-
to godišnjici časopisa koji otvara dveri prošlosti Crne Gore, ali i podsjeća na ličnosti i vremena koja su obilježila
milenijumsko postojanje naše države uz naglasak da Komunino petnaestogodišnje iskustvo govori o
kulturološkoj misiji otpora zaboravu, raznih oblika i karaktera čiji simboli blistavih riječi, slobode, baštine,
jezika, kulture, etike i tradicije ostaju trajnim govorom o (po)kazivanju naše prošlosti.
U ovom broju publikovan je i tekst Jovana Đuranovića,o međuvjerskom životu i toleranciji u Crnoj Gori u XVI i
XVII vijeku u kojem ističe da su temelje međuvjerskog suživota u Crnoj Gori kojeg su krasile tolerancija,
ravnopravnost i uvažavanje udarili crnogorski gospodari Đurad Crnojević i Skenderbeg Crnojević, kao i tekst
Adema Ada Softića o beranskom peškešu i ulozi zaboravljenih islamskih mekteba u razvoju beranskog
obrazovana uz napomenu da poslije 95 godina ni u jednom udžbeniku, ni u jednom naučnom radu, niti
monografiji O.Š.,,Vuk Karadžić“ i Gimnazije „Panto Mališić“, beranskog školstva i Berana uopšte, ne postoji ni
P od peškaša, ni M od dva mekteba, niti se igdje pominje njihova uloga u istoriji beranskog obrazovanja.
U tekstu pod naslovom „Kulturna interakcija budi <<evropejstvo>> Crne Gore“ Božidar Proročić piše o
diplomatskim misijama i usponu ambasada na Cetinju u XIX vijeku gdje kaže da je „prisustvo velikih sila na
Cetinju imalo višestruke efekte, a s političkog stanovišta ,a stalne ambasade i poslanstva potvrđivale su
međunarodni status Crne Gore, jer se uzajamno priznanje i razmjena predstavnika ubrajaju među kriterijume
suvereniteta“.
O Guvnu kao mjestu gdje su se najprije vršle žitarice, ali i svetom mjestu na kojem se dijelila pravda i donosile
važne odluke piše advokat mr Aleksandar Đurišić u tekstu pod naslovom „Mjesto hljeba, igara i odluka“, a dr
pharm Rosa Čukić Čorović piše o istoriji farmacije i apotekarskoj tradiciji Crne Gore gdje naglašava da je u
Kotoru radila apoteka još 1326.godine.
Pošto Komun@ redovno piše o značajnim jubilejima posvećenim istoriji Crne Gore i ličnostima koje su nju
obilježile, u ovom broju u tekstu pod naslovom „ Narodni heroj i Čovjek“ Dragan Mitov Đurović piše o ulozi i
doprinosu Blaža Jovanovića u rješavanju crnogorskog državnog i nacionalnog pitanja koja je veća nego što bi
današnje generacije mogle da pretpostave, a sve kao znak posvete i podsjećanje na pola vijeka o smrti ratnika i
državnika koji je obilježio jedno vrijeme svijetle stranice crnogorske istorije.
Komun@ takođe podsjeća na dva značajna jubileja i to 100 godina od prvog izdanja humorističko satiričnog lista
„Karampana“ u kojem Dubravka Jovanović i Dolores Bonjić Fabian ističu da Karmpana koja je pisana
arhaičnim jezikom punim sočnih raomanizama čuva segment prepoznatljivosti bokeškog govora koji sve više
nestaje, a Mladen Zadrima napisao je tekst o značajnom jubileju štampanog i elektronskog izdanja Cetinjskog
lista i Radio Cetinja naglašavajući da je Radio Cetinje prvi elektronski medij u Crnoj Gori koji se oglasio
1944.godine u ratnim uslovima u tek oslobođenom Cetinju.
O svojim nezaboravnim i istaknutim saradnicima i prijateljima koji su punih deceniju ipo pisali za Komunu:
Huseinu Cenu Tuzoviću i Marjanu Mašu Miljiću koji su sve ovo vrijeme pružali podršku revnosno pišući i
dajući savjete i sugestije kako bi Komun@ postala i ostala ono što jeste pišu Rajko Kovačević Goran Sekulović,
Miraš Martinović i Željko Rutović uz podsjećanje i pijetet da su to tekstovi koji predstavljaju kulturološki omaž
uglednicima Crne Gore sa kojim je Komun@ rasla u ime kolektivnog sjećanja na identitet, tradiciju i
multikulturalnost Crne Gore.
O crnogorskoj različitosti koja je po mišljenju prof. dr Esada Kučevića prirodni zakon, a ne izbor, pomenuti
autor napominje da „različitost nije prepreka već bogastvo- tj.jedini siguran put ka istinskoj slobodi i napretku
Crne Gore“, a Zlatko Tutić u ,,Priči bez naslova“ piše o tome da se „sa amanetom ništa ne mjeri i da se o tome ne
priča, dok Mustafa Canka u ovom broju Komune piše o životu u ulcinjskoj čaršiji u osmanskoj državi u tekstu
pod naslovom ,,Šeheretike milosrđa:rahmeta i selameta“.
U ovom broju Komune publikovan je i tekst Slobodana Čukića o jednom neobičnom trgovačkom poduhvatu iz
1846.godine u kojem se govori o jednom paštrovačkom trgovcu koji je pokušao da preko Crmnice prebaci „veće
količestvo“ žaba prema Primorju, u čemu je bio onemogućen, kao i tekst Željka Milovića o nizu Kašćel i
akvaduktu, jedinom takve vrste u Crnoj Gori između zidina Starog Bara i rijeke Bunar, dok Ljiljana Vujović
predstavlja Zadu Đurović di Maio humanitarku ,,koja nije bila žena koja je pomagala ponekad, već je pomagala
kao da je to njen poziv, vjera i identitet“, poručujući čitaocima Komune da njena priča zaslužuje da bude
ispričana.
U dijelu koji Komun@ predstavlja književne i slikarske bardove Sanja Vojinović predstavlja Mirka Kovača koji
je svoju spisateljsku sudbinu progonjenih i (politički u to vrijeme „npodobnih“) autora dijelio sa Danilom Kišom
i Borislavom Pekićem, a Željko Rutović, crnogorskog slikara, pejzažistu i likovnog esejistu Nikolu Vujoševića
koji će ostati upamćen po veličanstvenom djelu koje svjedoči o neprolaznoj prirodnoj i umjetničkoj inspiraciji
motiva Kanjona Morače.
U najnovijem jubilarnom izdanju Komune o Pljevljima-gradu energije (i) duha piše Dejan Miličić u tekstu pod
naslovom „Murali slobodne teritorije misli“ naglašavajući da je za protekle četiri decenije u Pljevljima
prodefilovalo sve što je vrijedelo u humoru i satiri na ex Yu prostorima, jer se ove godine navršava 40 godina
Dana humora i satire „Vuko Bezarević“, a Igor Perić o velikom projektu „ Podgorička svadba“ AKUD-a „Mirko
Srzentić“ koji je pokazao kako se kulturno nasljeđe može oživjeti na umjetnički ubjedljiv način.
U rubrikama posvećenim sportu Ramiz Hadžibegović piše o Mundijalu prijateljstva u Ulcinju koji predstavlja
najznačajniji i najemotivniji socikulturni projekat povezivanja nakon raspada Jugoslavije i predstavlja festival
čovjekoljublja koji je stvarao sadržaje u koje su se skrivali duhovno i sportsko biće Pavla Pepđonovića, koje je
ovu formu iznjedrilo, a Dražen Drašković piše o najavi jedne kolašinske tradicije i istorije pod naslovom „Muzej
sporta čuva ljiude i vrijeme“ opisujući da u porodičnoj kući Bobana Džima Brkovića je skupljeno na stotine
rekvizita koji pričaju o generacijama takmičara i života.
Poslednja strana ovog broja Komune pripada priči Rijalde Ramusović o Odluci žirija o desetom, jubilarnom
izboru Komune za Godišnju nagradu i Specijalnih plaketa časopisa Komun@ koja se godinama dodjeljuje za
doprinos očuvanju identiteta i afirmaciji kulturno-istorijske baštine Crne Gore za 2025 koja je ove godine pripala
Akademiku Vukuću Puleviću, a Specijalne plakete Akademiku Ljubomiru Mudreši, Miloradu Miću Miranoviću
i posthumno Esadu Krciću.
I ovo izdanje je štampano uz sufinasiranje Ministarstva kulture i medija , a i ovaj broj Komune uredio je mr
Amer Ramusović dok je za dizajn i grafičko uređenje bio zadužen Vojislav Bulatović.
