Redakcija 
U okviru projekta MedijaPuls sprovedeno je istraživanje čije rezultate su prokomentarisali ekološki aktivisti i saradnici NVO Avlija mr Halil Markišić, Osman Kurpejović i Damir Skarep.
42 posto anketiranih su naveli kao najveći problem gradsku deponiju u kanjonu Ibra, koja je često bila zapaljena prethodnih godina, a čiji su dim i smrad smetali vozačima koji su prolazili magistralom kao i mještanima okolnih sela, posebno Besnika.
Halil Markišić, predsednik Udruženja “Priroda i baštna” smatra da rezultat 42% za deponiju u kanjonu Ibra kao najveći ekološki i uopšte najveći problem nije iznenađenje – ”ovo je ekološka bomba koja svakodnevno truje vazduh! Građani su sve glasniji da se zatvori deponija”.
Komentarišući rezultate ankete, sagovornici su identifikovali kao dodatni problem i loš odnos građana prema životnoj sredini, ali i nedovoljno aktivan rad Komunalne policije, te su zbog toga prisutne brojne divlje deponije pored puteva, baca se smeće u Ibar, Lovničku rijeku i druge manje rijeke, baca se smeće sa zgrada u centru grada i često pored kontejnera umjesto u njih.
Sagovornici su istaknuli i neriješeno pitanje regionalne deponije za nekoliko opština sjevera Crne Gore, a takođe oko selektivnog odlaganja otpada nema ni pomena iako je Crna Gora po ustavu ekološka država već tri i po decenije, a samim tim i Rožaje je po ustavu ekološki grad.
28 % anketiranih smatra da su najveći problem u opštini Rožaje azbestne cijevi koje čine značajan dio primarnog vodovoda iz Plunčanske i Vrela Ibra, a koje nijesu promijenjene niti se planiraju promijeniti jer ne postoji plan da se ovaj višedecenijski problem riješi.
Osman Kurpejović, predsjednik NVO ”Orbis” smatra da ”28% građana ima pravo da bude ljuto. Ove cijevi su stare više decenija, a nema ni plana zamjene. Ovo je kršenje zakona i prijetnja zdravlju”.
Cementno-azbestne cijevi su nakon Drugog svjetskog rata ugrađivane u vodovodne sisteme bivše SFRJ, ali je u međuvremenu, dokazano da vlakna azbesta mogu da naškode ljudskom zdravlju i azbest kao materijal zabranjen je u EU još prije 15 godina. Poznato je da su cijevi ugrađene odavno, da se materijal oštećuju što predstavlja potencijalnu opasnost da se vlakna azbesta nađu u vodi.
17 % anketiranih smatra da je najveći problem u opštini Rožaje nepostojanje azila za pse i mačke, odnosno nebriga za dobrobit životinja koje su napuštene i koje često u perifernim djelovima grada u čoporima lutaju, plaše i uznemiravaju djecu i odrasle, posebno u zimsklim mjesecima kada nemaju hrane.
13 % anketiranih vidi kao najveći problem u gradu nepostojanje parka, rekreativnih pješačkih i biciklističkih staza, igrališta za djecu i uređenih izletišta.
Damir Skarepa, ekološki aktivista smatra da “17% za napuštene životinje je samo vrh ledenog brijega – čopori pasa su na ulicama jer nema azila, a procenat ispitanika od samo 13% koji kao najveći problem vide nedostatak parkova pokazuje da smo zaboravili prirodu. Potrebno je da se građani udruže i potpišu peticiju za azil i zelene oaze u gradu, posebno pored rijeke Ibar”.
Sagovornici su ukazali i na neuređena izletišta Vrelo Ibra, Crnja, Bukeljska rijeka, kao i vidikovace Top, Ganića krše i druge. Ovaj problem bi mogao da se riješi veoma brzo i sa malo sredstava postavljanjem po nekoliko drvenih klupa, par stolova i po jednog skloništa od kiše i ljetnjikovca – jednoglasni su sagovornici Avlije.
U neformalnom razgovoru sa anketiranim građanima nekoliko, njih je spomenulo da postoji visoka opasnost uništenja ne samo potencijalnog arheološkog lokaliteta Brezovačko brdo već i cijele šume od čak tridesetak hektara za potrebe takozvane nove biznis zone.
I prema riječima poznatog biologa i ekologa Markišića Brezovačko brdo je lokalitet izuzetnih prirodnih i kultuno-istorijskih vrijednosti na području opštine Rožaje. Markišić je ponovio predlog da se cio prostor Brezovačkog brda između Crnje i Plunčanske rijeke zaštiti i uredi kao gradski park sa višekilometarskim pješačkim i biciklističkim stazama.
U park šumi Brezovačko brdo već su izgrađeni ljetnjikovci za odmor i skloništa od kiše, teretana na otvorenom, dječija igrališta, rekreativni tereni za tenis, odbojku i košarku.
Profesor Markišić smatra da će buduća park-šuma ‘’Brezovačko brdo’’ sa Karavanskim putem činiti izvanredan turistički kompleks, uz podsjećanje da je desno od Karavanskog puta već izgrađen turistički kompleks ”Jela Resort”.
Konstatovan je i višedecenijeski problem velike potrošnje drva tokom duge zimske sezone, kao i problem što se drva za ogrev od proljeća do kasne jeseni istovaraju na trotoarima, gdje se pile radnim i neradnim danima stvarajući buku i prašinu, gdje se zatim krate, slažu, suše, često tu ostaju i tokom zime, a pilotina najčešće završi u rijeci.
Sagovornici su kao pozitivan primjer naveli izgradnju ”kolektora” odnosno sitema za prečišćavanje otpadnih voda koji treba da pokupi fekalnu kanalizaciju koja ide u Ibar i ocijenili su ovaj projekat kao trenutno najznačajniji projekat koji se realizuje u opštini Rožaje.
Centar za demokratsku tranziciju (CDT) podržao projekat NVO Avlija ‘’MedijaPuls’’ u okviru projekta ‘’SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans’’
SMS Facility – Podrška malim medijima na Zapadnom Balkanu ima za cilj jačanje slobode medija i slobode izražavanja u regionu, stvaranje otpornijeg i nezavisnijeg medijskog prostora, unapređenje održivosti i kvaliteta rada malih lokalnih medija u zemljama Zapadnog Balkana. Fokus je na pružanju finansijske, tehničke i edukativne podrške ovim medijima kako bi se podstakla medijska pluralnost, sloboda izražavanja i profesionalni standardi u novinarstvu.
Ova trogodišnja regionalna inicijativa realizuje se kroz Centar za promociju civilnog društva (CPCD) u partnerstvu sa Thomson Media, Kosovo 2.0, Centrom za demokratsku tranziciju, Fondacijom Metamorfozis i SciDEV centrom, a finansira je Evropska unija sa budžetom od 1,3 miliona eura.
Primarni cilj projekta je stvaranje podsticajnog okruženja i pružanje strukturne podrške profesionalnim medijima. Time se jača kapacitet lokalnih medija, organizacija i novinara da ostvaruju pravo na slobodu izražavanja, pristup informacijama i promociju medijskog pluralizma.
Ova priča je proizvedeno uz finansijsku podršku Evropske unije u okviru SMS Facility – projekta Small Media Support in Western Balkans, koji implementira CDT. Sadržaj je isključiva odgovornost Avlija.me i autora, te ne odražava nužno stavove, mišljenje ili vrijednosti Evropske unije niti CDT-a.
This story was produced with the financial support of the European Union under the SMS Facility – Small Media Support in Western Balkans project, implemented by Center for Democratic Transition (CDT). The content is the sole responsibility of the author, and does not necessarily reflect the views, opinions, or values of the European Union or Center for democratic Transition (CDT
